KadınPod’un 38. bölümünde, 2021 yılını kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularında yaşanan gelişmeler üzerinden anlatıyorum.
Bu yazıyı podcast olarak dinlemek için:
KADINLARIN 2021'i
Ülkeleri, dilleri, kültürleri ne kadar farklı olsa da, tüm dünya kadınlarının ortak sevinçleri var. Çünkü hala içinde ilk geçen başarıları var. Geride bıraktığımız birçok yıl gibi 2021 de böyle bir yıl oldu. Bizleri sevindiren ilklerin yanında, maalesef ‘’Hala bunları mı konuşuyoruz?’’ dediğimiz birçok gündeme de şahit olduk. Dilerseniz kadınlar için 2021 nasıl bir yıl oldu, şöyle kısaca bir hatırlayalım ve 2022’nin geride bıraktığımız senelerden çok daha iyi bir yıl olmasını dileyelim.
İşte ‘’Kadınların 2021’i’’;
2021'de sekiz ülke, ilk kadın Devlet Başkanını seçti. İlk olarak, Kaja Kallas Ocak ayında Estonya'nın ilk kadın Başbakanı olarak göreve başladı. Samia Suluhu Hassan, Mart ayında Tanzanya'nın ilk kadın Cumhurbaşkanı oldu. Mayıs ayında Fiamē Naomi Mata'afa, Samoa’nın Başbakanı seçildi. Najla Bouden Ramadhane, Eylül ayında Tunus Başbakanı seçildi ve Arap bölgesinde bir ülkeye liderlik eden ilk kadın oldu. Barbados'un cumhuriyet olduktan sonra yapılan ilk seçimlerinde, Sandra Mason ülkenin ilk kadın Cumhurbaşkanı oldu.
İsveç parlamentosu, Kasım ayında Magdalena Andersson'u Başbakan olarak oyladı. Aralık ayında ise Xiomara Castro, Honduras Devlet Başkanı seçildi. Arnavutluk’ta Bakanlar Kurulu’nun yüzde 70’nin kadınlardan oluşmasıyla rekor kırıldı. Almanya’da ilk kez kadın ve erkeklerin eşit sayıda olduğu Bakanlar Kurulu oluşturuldu. Irak ve Kosova parlamento için cinsiyet kotalarını artırdı. Ocak ayında Kamala Harris, Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk kadın Başkan Yardımcısı olarak göreve başladı. Üstelik, sadece bu göreve seçilen ilk kadın değil aynı zamanda bu rolü üstlenen ilk siyahi ve Asya-Hint kökenli başkan yardımcısı oldu.
Mart ayında Ngozi Okonjo-Iweala, Dünya Ticaret Örgütü Genel Direktörü olarak göreve başladı ve örgütün 26 yıllık tarihinde bu göreve gelen ilk kadın oldu. Kendisi Nijerya'nın ilk kadın Maliye Bakanı ve Dışişleri Bakanı olduğu için de ilk cam tavanları kırmaya oldukça alışkın bir isim olduğunu söyleyebiliriz.
İspanya'da hükümet, açıkça rıza gösterilmeyen her türlü cinsel ilişkiyi tecavüz olarak tanımlayan yasa tasarısını onayladı. Hükümet sözcüsü Maria Jesus Montero yasa tasarısının onaylandığını açıklarken, "sessizlik ve pasifliğin rıza anlamına gelmediğini veya muhalefet göstermemenin diğer kişinin iradesine karşı hareket etmek için bir mazeret olamayacağını açıkça ortaya koyduğunu" belirtti. Kadın hareketi tarafından uzun süredir beklenen yasayla sokakta tacizde bulunmak ve ıslık çalmak ilk kez suç haline geldi.
Lübnan'daki Yüksek İslam Konseyi, küçüklerin evliliğine ilişkin yeni bir bölüm de dahil olmak üzere Aile Yasası üzerindeki bazı değişiklikleri onayladı. Yeni yasayla birlikte, 15 yaşından küçük kız çocuklarının evlenmesini yasaklandı ve evlilik sırasında kadınların rızasının alınması zorunlu hale geldi. Yaş sınırının 18’e yükseltilmesi adına mücadele hala devam ediyor.
Haziran ayında yapılan oylamada, Şilililer yeni bir anayasa yazmak için 155 kişilik bir halk meclisi seçti. Yazılacak olan yeni anayasa, dünyada eşit sayıda kadın ve erkek tarafından yazılan ilk anayasa olma özelliği taşıyacak. Şili’deki kadın hakları aktivistleri, ülkenin yeni anayasasının ülkedeki kadınlar için ilerlemeyi hızlandıracağını ve siyasette cinsiyet eşitliği için yeni bir küresel standart oluşturabileceğini söylüyor.
Amerika Birleşik Devletleri’ne ait en büyük elektronik ve otomatik borsa olma özelliği taşıyan Nasdaq’da halka açık olarak işlem gören yaklaşık 3.000 şirketin yönetim kurullarında en az bir kadın olması zorunluluğu getirildi. Yapılan incelemelere göre, Nasdaq borsasında işlem gören teknoloji şirketlerinin yaklaşık yüzde 75'inin bu zorunluluğu karşılamıyor.
COVID-19 nedeniyle bir yıl gecikmeli yapılan Tokyo 2020 Olimpiyatları, katılan sporcuların yüzde 49'unun kadın olmasıyla sebebiyle, tarihteki cinsiyet eşitliğine en çok yaklaşan Olimpiyat Oyunları oldu. 1896’dan bu yana ilk kez, olimpiyatlara katılan takımların her birinde en az bir kadın ve bir erkek sporcu yer aldı. 1896'da Atina'da düzenlenen ilk modern Olimpiyat Oyunlarında tek bir kadın sporcunun olmadığı düşünülürse, çok önemli bir gelişme kaydedildiğini söyleyebiliriz.
TIME dergisi, tüm zamanların en büyük cimnastikçisi olarak kabul edilen 24 yaşındaki Simone Biles’i yılın sporcusu seçti. Bir önceki sene, Amerika Birleşik Devletleri Jimnastik Takımı doktoru Larry Nasser’ın uzun yıllar boyunca küçük yaşlarından itibaren jimnastikçilere cinsel tacizde bulunduğu ortaya çıkmıştı. Sonrasında, Simone Biles’ın da Nasser’ın mağdur ettiği sporculardan biri olduğu öğrenildi. Güçlü bir sporcu olduğu kadar güçlü de bir karaktere sahip olan Biles’ın sözleri ise şu şekilde olmuştu; “Hikayemi anlatmaktan korkmuyorum. Bu sporu çok seviyorum ve hiçbir zaman pes etmeyeceğim. Bir adamın ya da ona imkan sağlayanların benim sevgimi ve neşemi çalmasına izin vermeyeceğim.’’
Chloé Zhao, Oscar’da en iyi yönetmen ödülünü alan ikinci kadın, siyahi ve Asya kökenli ilk kadın olarak tarih yazdı. 2021, aynı zamanda iki kadının en iyi yönetmen dalında aday gösterildiği ilk yıl oldu. 93 yıllık Oscar tarihinde, 2021 adayları da dahil olmak üzere, en iyi yönetmen kategorisinde sadece 7 kadının aday gösterildiği düşünülürse bunun da ne kadar önemli ama bir o kadar yetersiz bir gelişme olduğunu görebiliriz.
Dünyaca ünlü oyuncak şirketi LEGO, ürünlerinin pazarlamasında cinsiyet ayrımcılığını ortadan kaldırmak için tüm oyuncaklardan ‘’erkekler ya da kızlar için’’ ibaresinin kaldırılacağını duyurdu.
Buraya kadar söylediklerim dünyanın çeşitli yerlerinden gelen gelişmelerdi. Şimdi haritamızı biraz küçültüp, yaşadığımız, yaşamaya çalıştığımız topraklara, Türkiye’ye odaklanalım. Google’a ‘’2021 yılında kadın..’’ yazmaya başladığım anda çıkan ilk 3 arama sonucu, 2021 yılındaki kadın cinayetleri hakkında. Maalesef, Türkiye’de geçtiğimiz yıllarda değişmeyen tek gerçek bu. Bu yıl da değiştiremedik. Anıt Sayaç’ın verilerine göre; 2021 yılında 401 kadın erkekler tarafından öldürüldü. 365 günden oluşan bir senede, 401 kadını kaybettik. Türkiye, 20 Mart 2021 tarihinde Cumhurbaşkanlığı kararı ile ilk imzacısı olduğu İstanbul Sözleşmesi’nden çekildiğini açıkladı.
2020 yılı boyunca sadece kadın hareketinin konuyla ilgili sesini çıkardığı ve sahip çıkmaya çalıştığı İstanbul Sözleşmesi, bir süreliğine Türkiye’nin tek gündemi oldu. Özellikle toplumda öne çıkmış kişiler ve Türkiye’nin bazı büyük şirketleri seslerini yükseltmeye başladılar. Sözleşmeyi hiç okumadan fikir sahibi olanlar sözleşmeyi okumak zorunda kaldı. Zihninde sözleşmeyle ilgili isminden başka bir şey bulunmayanlar, ya da kulaktan dolma bilgilerle hareket edenler, ister istemez daha derin düşünmeye başladılar.
Peki aciliyetle çözülmesi gereken en büyük sorunu kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri olan Türkiye, bu zamana kadar hukuk tarihinde kadına yönelik şiddeti önlemek amacıyla düzenlenmiş en kapsamlı sözleşme olan İstanbul Sözleşmesi’nden çıkarken kadınlar mücadeleden vazgeçti mi? Tabii ki hayır.
Finlandiya Uluslararası Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ödülü'nü bu yıl Türkiye'den Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu aldı. Platformun Genel Temsilcisi Gülsüm Kav ve Genel Sekreteri Fidan Ataselim’e ödülü, Finlandiya Başbakanı Sanna Marin verdi. “Bu ödülün sahibi Türkiye’nin dört bir yanında ve dünyada, eşit ve özgür yaşamak için mücadele eden kadınlardır. Asla yalnız yürümeyeceğiz!” dediler.
Yerel yönetimlerde kadın yöneticilerin olmasının en önemli örneklerinden biri Diyarbakır’da yaşandı. Diyarbakır'ın merkezdeki tek kadın muhtarı Dilek Demir, astığı dilek-şikayet kutusu ile, kendisine ulaşmaya çekinen kadın ve kız çocuklarına bir şekilde ulaşmanın yolunu bu ve gelen mektuplar sayesinde 40'a yakın kız çocuğunun erken yaşta evlendirilmesine engel oldu.
2021 yazının en zor günlerinde, ülkeye birazcık olsun umut aşılayan şey ise Olimpiyatlar’a katılan sporcularımız oldu. Sabahın ilk ışıkları, gecenin körü demeden izlediğimiz Kadın Milli Voleybol Takımı’mızın ortaya koyduğu oyun ve karakter gerçekten bambaşka bir seviyedeydi. Tokyo’dan dünya üçüncüsü olarak döndüler. Gurur duyanlar kadar olmasa da biraz bu başarıyı çekemeyenler de vardı. Onlara da en güzel cevabı Ebrar Karakurt’un verdiğini düşünüyorum. Ne demişti? ‘’Bizi karalamak isteyenler, Avrupa üçüncüsü oluşumuzu ağlayarak günlüklerine yazabilirler.’’
Tokyo'da düzenlenen 32. Yaz Olimpiyat Oyunları'na Türkiye’yi temsilen katılan kadın sporcu sayısı 50 iken 2004'ten sonra kadınlarda ilk altın madalyayı getiren sporcu Busenaz Sürmeneli oldu. Busenaz Çakıroğlu'yla gümüş, Yasemin Adar, Hatice Kübra İlgün ve Merve Çoban ile de bronz madalyanın sahibi olduk.
2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları'nda Türkiye’ye bronz madalya kazandıran ve kadınlarda bunu başaran ilk güreşçi olan Yasemin Adar tüyler ürpertici sevincinin ardından şu sözleri söyledi; ‘’Türk kadını çok güçlü, çok başarılı ve çok azimli. Yeter ki istesinler, yapamayacakları şey yok. Önümüze engel çıkabiliyor ama bunların hepsi geçici. Kadınlarımız yeter ki istesin, yapamayacakları hiçbir şey yok."
2022 önümüze engelmiş gibi çıkan, önümüze engel olarak koyulan, önümüze koyulan engellerin ilelebet orada kalabileceğini sanan herkese gereken cevabı vereceğimiz bir yıl olsun. Birer birer çok güçlüyüz, fakat birlikte çok daha güçlüyüz. Bunu her geçen sene daha da iyi anlıyoruz. Umuyorum ki; 2022 yaşanacak ne kadar ilk varsa hepsinin yaşanacağı bir yıl olsun.
Dinleyen herkese mutlu yıllar dilerim. Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
2022’nin ilk bölümünde görüşmek üzere!
KAYNAKÇA
https://un-women.medium.com/sixteen-defining-moments-for-gender-equality-in-2021-6de5ac6724ab
https://m.bianet.org/bianet/toplumsal-cinsiyet/245585-sili-feminist-bir-anayasaya-hazir
https://www.isbank.com.tr/blog/nasdaq-nedir-nasdaq-hakkinda-merak-edilenler
https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-56465013
https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-59484627
http://esitlikadaletkadin.org/simone-biles-time-dergisi-tarafindan-yilin-sporcusu-secildi/
YORUM YAPILMAMIŞ
YORUMUNUZU GÖNDERİN